Kennis voor een onderbouwde keuze
Artikelen, achtergrond, veelgestelde vragen en onderbouwing over exoskeletten, fysieke belasting en implementatie op één plek.
Inzichten over exoskeletten en lichter werken

Tiltechniek met rugondersteuning op de werkvloer
Tiltechniek met rugondersteuning helpt fysieke belasting te beperken wanneer taak, afstelling, gewenning en ondersteuning goed bij iedere taak passen.

Ervaringen met schouderexoskeletten in de bouw
Lees ervaringen met schouderexoskeletten bouw: wat medewerkers merken, welke taken passen en hoe u een pilot op de bouwplaats goed en veilig uitvoert.

Draagcomfort exoskelet testen op de werkvloer
Draagcomfort exoskelet testen vraagt meer dan passen. Lees hoe u taken, afstelling, gewenning en feedback beoordeelt in een praktijkpilot op locatie.

Exoskelet versus tillift: wat werkt wanneer?
Exoskelet versus tillift werk: lees wanneer tilhulpmiddelen nodig zijn en waar een exoskelet fysieke belasting bij repeterende taken kan verlichten goed.

Leidraad gebruikersacceptatie exoskeletten
Praktische leidraad gebruikersacceptatie exoskeletten: bouw draagvlak op de werkvloer op, van taakselectie tot eerlijke pilot en evaluatie in praktijk.

Draagcomfort van een exoskelet dagelijks verbeteren
Draagcomfort van een exoskelet dagelijks verbeteren begint met passende taken, goede afstelling en gewenning, voor een werkbare routine op de werkvloer.

Trends in exoskeletten in de industrie
Trends in exoskeletten in de industrie: gerichte ondersteuning, draagvlak en pilots die fysieke belasting op de werkvloer helpen merkbaar verminderen.

Wanneer mag een werkgever exoskelet verplicht dragen?
Wanneer mag een werkgever een exoskelet verplicht dragen? Lees wat de Arbowet, taakrisico's, draagvlak en een zorgvuldige pilot vragen op de werkvloer.

Helpt koelkleding tegen hittestress op werk?
Helpt koelkleding tegen hittestress? Lees wanneer koelvesten werknemers ondersteunen, welke grenzen gelden en hoe u ze verantwoord inzet op de werkvloer.
9 van 59 artikelen
Verdieping per thema
Thematische verdieping bij de keuze voor en invoering van exoskeletten.
Fysieke belasting
- Wat is fysieke belasting?
- Rugbelasting door bukken en tillen
- Schouderbelasting bij bovenhands werken
- Fysieke belasting in logistiek en productie
Exoskeletten
- Wat is een exoskelet?
- Passief versus actief
- Wanneer wel of niet geschikt?
- Exoskelet en de arbeidshygiënische strategie
Implementatie
- Een pilot organiseren
- Geschikte medewerkers selecteren
- Persoonlijke afstelling en opbouw
- Acceptatie en praktisch gebruik meten
Besluitvorming
- Wat kost een exoskeletpilot?
- De businesscase beoordelen
- Betrokken afdelingen en rollen
- Kopen, huren of eerst testen?
Hoe Exoskeletten Ondersteunen
Een 16-pagina whitepaper van Auxivo en Exosustain over de mechanische en biomechanische principes achter exoskeletten. Voor iedereen die een onderbouwde keuze wil maken.
- Krachtarm en gewrichtsbelasting uitgelegd
- Hoe passieve veren echt ondersteunen
- Misvattingen over actieve vs. passieve systemen
© Auxivo AG / Exosustain · Januari 2024
Gratis downloaden
Vul uw gegevens in en download de whitepaper direct.
Praktische vragen over pilot en implementatie
Een exoskelet kiest u niet alleen op basis van een afbeelding. Het moet passen bij het werk, de gebruiker en de manier waarop het wordt ingevoerd.
Cijfers achter fysieke belasting
Exosustain baseert haar aanpak op herkenbare werkzaamheden en cijfers over fysieke belasting in Nederland. Een veelgebruikte bron is de factsheet van TNO over fysieke arbeidsbelasting.
In een TNO-praktijkonderzoek in de groenvoorziening werd het Auxivo-rugexoskelet als het meest veelzijdig ervaren. Gebruikers waardeerden onder andere het draagcomfort, de eenvoudige instelling en de mogelijkheid om het onder een jas te dragen. TNO concludeerde dat de toepasbaarheid afhangt van de taak, van voldoende ondersteuning en van draagcomfort. Het onderzoek gaat over gebruikerservaringen in de praktijk en niet over een gemeten afname van fysieke belasting.
Elf gepubliceerde studies naar de Auxivo-exoskeletten
De Auxivo-exoskeletten die Exosustain aanbiedt zijn onderzocht in laboratorium- en veldstudies, gepubliceerd in peer-reviewed tijdschriften en conferenties. Onderstaand overzicht toont per product de belangrijkste bevindingen, methoden en kerncijfers.
LiftSuit
4 studies
Passief rugexoskelet voor werkzaamheden met bukken, tillen en voorovergebogen houdingen. Vier studies onderzochten de werking in het lab en in het veld, bij verschillende lasten en bij personen met rugklachten.
Fysiologische voordelen van een passief rugexoskelet bij tillen en voorovergebogen werk
Van Sluijs R., Wehrli M., Brunner A., Lambercy O.
Kerncijfers
- ›Tot 20,5% minder spieractiviteit in lumbale rugspieren bij tillen
- ›Tot 18,8% minder rugspieractiviteit bij vooroverbuigen
- ›Geen toename van belasting in beenspieren
- ›Geen verandering in knie- en heupbeweging
Het LiftSuit vermindert spieractiviteit in rug en heupen bij zowel tillen als voorovergebogen werk, zonder de beweging te verstoren of belasting naar de benen te verplaatsen.
Training en familiarisatie verdubbelen het effect van een passief exoskelet
Brunner A., Kuoni L., Tedjasukmana Q., Bartenbach V., Lambercy O., Van Sluijs R.
Kerncijfers
- ›20,2% rugspierreductie vóór familiarisatie
- ›39,9% rugspierreductie ná 1000 herhalingen
- ›Verdubbeling van ondersteuningseffect (p < 0,01)
Training is essentieel: na 1000 lifts verdubbelde de rugspierontlasting. Een exoskelet vraagt gewenning, niet alleen dragen.
Van lab naar werkvloer: 34% minder rugspieractiviteit bij logistieke medewerkers
Van Sluijs R., Brunner A., Lambercy O.
Kerncijfers
- ›34% minder rugspieractiviteit (6,1% MVC absolute afname)
- ›Rugspieractiviteit daalde van 17,7% naar 11,6% MVC
- ›Effect groter bij ervaren gebruikers (p = 0,08)
Het lab-effect vertaalt zich naar de werkvloer. Ervaren gebruikers profiteren meer dan nieuwe gebruikers, wat pleit voor een begeleide pilot.
Minder rugpijn en bewegingsangst bij personen met rugklachten
Luder T., Meier M., Neuweiler R., Lambercy O.
Kerncijfers
- ›Tot 35% minder rugspieractiviteit bij vooroverbuigen
- ›Tot 24% minder rugspieractiviteit bij tillen
- ›Significante afname van rugpijn en bewegingsangst
- ›Gebruiksvriendelijkheid: 83/100 (SUS)
Het LiftSuit vermindert spierbelasting, pijn en bewegingsangst bij personen met rugklachten, zonder de natuurlijke beweging te verstoren.
DeltaSuit
2 studies
Passief schouderexoskelet voor werkzaamheden boven schouderhoogte. Twee studies onderzochten de schouderondersteuning, in het lab en in een productieomgeving.
Tot 64% minder schouderspieractiviteit bij werk boven schouderhoogte
Brunner A., Van Sluijs R., Luder T., Camichel C., Kos M., Bee D., Bartenbach V., Lambercy O.
Kerncijfers
- ›Tot 64% minder spieractiviteit (deltoideus)
- ›Tot 56% minder spieractiviteit (trapezius)
- ›15% reductie in hartslag
- ›57% minder schouderongemak
Het DeltaSuit ontlast de schouderspieren effectief bij bovenhands werk, met een duidelijke afname van inspanning en ongemak.
18% schouderontlasting in realistische productieomgeving
Brunner A., Lambercy O., Reimers D., Bartenbach V., Van Sluijs R.
Kerncijfers
- ›34,9% spierontlasting bij statische houding
- ›18,0% spierontlasting bij dynamisch werk boven schouderhoogte
- ›Tevredenheidsscore: 4,1/5
Onderzoeksresultaten uit het lab vertalen zich naar de werkvloer: het DeltaSuit vermindert schouderbelasting in realistische productieomstandigheden.
OmniSuit
1 studie
Gecombineerd rug- en schouderexoskelet voor taken met zowel tillen als bovenhands werk. Eén studie onderzocht de rug- en schouderondersteuning in verschillende houdingen.
Tot 75% minder schouderspieractiviteit en 31% minder rugspieractiviteit in één systeem
Van Sluijs R., Scholtysik T., Brunner A., Kuoni L., Bee D., Kos M., Bartenbach V., Lambercy O.
Kerncijfers
- ›Tot 75% minder schouderspieractiviteit bij reiken boven schouderhoogte
- ›Tot 31% minder rugspieractiviteit bij vooroverbuigen en tillen
- ›Bruikbaarheid: 4,2/5 (QUEST-schaal)
- ›Minimaal ongemak (<1/10)
Het OmniSuit combineert rug- en schouderondersteuning in een lichtgewicht pak (2,7-3,0 kg) voor werkzaamheden met een groot verticaal bereik.
CarrySuit
4 studies
Bovenlichaamexoskelet voor het dragen van lasten. Vier studies onderzochten het dragen van verschillende lasten, op een vlakke ondergrond en op een helling.
Minder spieractiviteit, hartslag en ongemak bij 10 minuten dragen van 15 kg
Garcia G., Arauz P.G., Alvarez I., Encalada N., Vega S., Martin B.J.
Kerncijfers
- ›Significante reductie van bovenarmspieractiviteit
- ›Lagere piekactiviteit van de lumbale rugspieren
- ›Verlaagde hartslag
- ›Minder ongemak vergeleken met zonder exoskelet
- ›Verbeterde symmetrie in spieractiviteit bij mannen
Het CarrySuit vermindert spieractiviteit in bovenarmen en onderrug, verlaagt hartslag en ongemak tijdens een 10-minuten draagtaak, en verbetert de symmetrie van spieractiviteit.
Halvering van trapezius-activiteit bij dragen van 20-40 lb op de rug en zij
Goršič M., Novak V.D.
Kerncijfers
- ›M. trapezius-activiteit gehalveerd (16,1% naar 8,8% MVC)
- ›Voorwaartse deltoideus-activiteit gereduceerd (3,0% naar 1,1% MVC)
- ›Hartslag verlaagd (110 naar 103 bpm)
- ›Geen toename van lage-rugspieractiviteit
- ›Waargenomen inspanning verlaagd
Het CarrySuit vermindert bovenlichaamspieractiviteit, hartslag en waargenomen inspanning bij dragen, zonder de lage rug extra te belasten.
Geen toename van beenvermoeidheid bij 10 minuten dragen van 15 kg
Garcia G., Arauz P.G., Alvarez I., Encalada N., Vega S., Baldo M., Martin B.J.
Kerncijfers
- ›Spieractiviteit van gastrocnemius en vastus lateralis constant met exoskelet
- ›Minder ongemak in knieën, onderbenen en enkels na 10 minuten
- ›Gunstigere bewegingsbereiken (ROM) in diverse gewrichten
In deze gecontroleerde draagtaak van 10 minuten nam de gemeten been-spieractiviteit niet toe en rapporteerden deelnemers minder ongemak. Dit bewijst geen preventie van spiervermoeidheid bij langdurig werk.
Minder rugbelasting en hartslag bij dragen op een 12 graden helling
Garcia G., Yañez R., Espoz M., Albuja C., Arauz P.G., Martin B.J.
Kerncijfers
- ›Significante reductie van piekactiviteit in rugspieren en biceps
- ›Verlaagde hartslag
- ›Minder gastrocnemius-activiteit (kuitspier)
- ›Meer neutrale nekhouding
- ›Sekse-specifieke aanpassingen in bekken- en romphouding
Het CarrySuit vermindert rugspieractiviteit, hartslag en kuitspierbelasting bij dragen op een helling, en bevordert een neutralere nekpositie.
Toelichting: Een deel van deze studies is uitgevoerd door onderzoekers die verbonden zijn aan de ETH Zürich en Auxivo AG, de ontwikkelaar van de exoskeletten. De resultaten gelden onder de onderzochte omstandigheden en zijn geen garantie voor specifieke uitkomsten in uw situatie. Een begeleide pilot geeft inzicht in de praktijkwaarde voor uw werkzaamheden.
Ervaren of een exoskelet bij het werk past?
Tijdens een kennismaking passen medewerkers exoskeletten en ervaren ze wat ondersteuning doet. Daarna bepalen we samen of een demodag of pilot zinvol is.
Beschrijf kort de werkzaamheden. U ontvangt binnen één werkdag een persoonlijke reactie.

